De Chapada is een van de beste plekken ter wereld om de evolutie van de planeet in het landschap zelf te lezen.
Het Nationaal Park Chapada Diamantina ligt in het midden van Bahia, tussen vier gemeenten: Andaraí, Lençóis, Mucugê en Palmeiras. De bredere regio die zich ermee identificeert, omvat echter zo’n 24 gemeenten rond het Park — misschien meer, afhankelijk van welke geografische aspecten je meetelt.
Op een kaart van Bahia zie je een soort bergrug, als een zuil, die van noord naar zuid loopt. Zoom je uit, dan loopt die rug door tot in het midden van Minas Gerais, met een kleine onderbreking op de grens tussen de staten. Die formatie is de Supergroep Espinhaço, ons Braziliaanse minigebergte — meer dan 1.000 km lang.
Ze is het resultaat van 4,5 miljard jaar veranderingen in de vorm en het reliëf van de aarde. Dit is een van de beste plekken om die evolutie te zien, vanwege de ouderdom van de formaties en vanwege de fossielen, de rotsschilderingen en de hele geschiedenis die het landschap heeft gevormd. Nu bestaat de regio uit bergen, conglomeraten van sedimentgesteente en grotten.
Zo’n 1,7 miljard jaar geleden was het gebied van de Supergroep Espinhaço een enorm bekken van ongeveer 60.000 km² — een grote kom, midden op het supercontinent Columbia. Veel rivieren kwamen daar samen, en soms drong de oceaan zelf binnen. In die laagte werden naar schatting 700 miljoen jaar lang sedimenten afgezet. Pas aan het eind van dat proces begon meercellig leven zich massaal te vermenigvuldigen, dankzij de overvloed aan zuurstof in de atmosfeer.
De bioloog Roy Funch beschrijft het in Um Guia Para a Chapada Diamantina als het opbouwen van een gelaagde taart die het hele bekken vult. In die tijd valt het supercontinent uiteen en komt het nog twee keer weer samen, waardoor de taart vervormd en gebroken raakt.
Van alle botsingen tussen platen en continenten was de opheffing de geologische gebeurtenis die het landschap het meest heeft bepaald. Stel je twee continenten voor die op elkaar botsen: tijdens de botsing — die miljoenen jaren kan duren — zakt het ene stuk land en wordt het andere omhooggeduwd. Dat gebeurde toen India tegen Azië aan schoof en de Himalaya ontstond; in ons geval toen Amerika zich bij het Afrikaanse continent voegde.
Daarna deed de erosie haar werk: ze opende dalen, grotten en kloven en tekende het landschap opnieuw tot wat we nu kennen. Water dringt langzaam tussen de rotsen en haalt er kleine sedimenten uit, die naar rivieren en oceanen stromen en over miljoenen jaren, als de continenten weer botsen, de bergen van de toekomst zullen vormen.
Vooral tussen Irecê en Iraquara, en ook in het zuiden, bij Andaraí en Nova Redenção, rond de loop van de rivier de Una — een zijrivier van de Paraguaçu. Waarschijnlijk de laatste groep die is ontstaan. Ze vallen op door het grote aantal grotten, en er zijn meldingen van fossielen in de Poço Azul.
De oudste formaties van de Chapada. Sedimentgesteenten van allerlei soorten en herkomst die na de opheffing plateaus, dalen en bergen vormden. Je vindt ze overal in het Nationaal Park en eromheen — de meest voorkomende van allemaal.
Onze belangrijkste tip is het Parque da Muritiba. Naast de grote, massieve zandsteenconglomeraten bij de natuurlijke baden van de Serrano zie je de verwering in de rotsen van de Salão de Areias Coloridas, die bij aanraking uiteenvallen, en de zeer zeldzame stollingsgesteenten van de Poço Halley, het resultaat van vulkanische activiteit in het gebied.
Op weg naar de Waterval Sossego zie je geologische plooien die laten zien hoe hard de botsing was die de Chapada omhoogduwde, plus de eindeloze sedimentlagen die zorgen voor een ruig, uniek landschap. Ook de grootsheid van de Vale do Pati, in het hart van het Nationaal Park, is het zien waard.
Roy Funch — Um Guia Para a Chapada Diamantina
Neem contact op — we antwoorden met de juiste route voor je groep.
